"Zal ik het als freelancer proberen?" Het is een vraag die veel mensen zich stellen. Na een reorganisatie, na jaren bij dezelfde werkgever, of als ze zien wat een collega-zzp'er per uur verdient.
Het is een goede vraag, maar hij wordt vaak op het verkeerde moment gesteld: halverwege een sollicitatieronde, als je toch al aan het zoeken bent. Zzp en vast zijn twee aparte zoektochten. Ze vragen een ander cv, andere kanalen, een ander tempo en een andere mindset. Wie beide half doet, doet beide slecht.
In dit artikel zet ik de twee routes naast elkaar. Met de cijfers en regels zoals ze er in het najaar van 2026 voor staan.
Hoe de markt er nu voor staat
De arbeidsmarkt voor vast werk is minder krap dan een paar jaar geleden. Volgens het CBS waren er eind tweede kwartaal 2026 zo'n 375.000 openstaande vacatures en 396.000 werklozen: 95 vacatures per 100 werklozen. Eind 2025 waren er voor het eerst in vier jaar meer werklozen dan vacatures. Werkgevers hebben weer wat meer keuze, en dat merk je aan selectieprocessen die langer duren.
Het aantal zzp'ers staat onder druk. Het CBS telde in het tweede kwartaal van 2026 131.000 minder zzp'ers dan eind 2024. Tegelijk staan er volgens de KvK ruim 1,8 miljoen zzp'ers ingeschreven. Dat verschil komt doordat het CBS kijkt naar mensen voor wie zelfstandig werk hun hoofdbaan is. Veel ingeschreven zzp'ers doen het ernaast, of staan nog ingeschreven terwijl ze in loondienst zijn gegaan.
Wie freelancet, verdient gemiddeld goed. In het jaarlijkse onderzoek van Knab onder ruim 20.000 zzp'ers kwam het gemiddelde uurtarief begin 2026 uit op €83, tegen €81 een jaar eerder. Maar 52% maakt zich zorgen over regelgeving, tegen 29% het jaar ervoor.
Die zorg heeft een reden.
De regels: wat er verandert voor zzp'ers
Dit is een overzicht. Voor jouw situatie kun je het beste even sparren met een boekhouder of adviseur.
Wet DBA wordt weer gehandhaafd. Na jaren van een handhavingspauze controleert de Belastingdienst sinds 2025 weer op schijnzelfstandigheid. In 2026 geldt een "zachte landing": opdrachtgevers kunnen naheffingen krijgen, maar in principe nog geen boetes, behalve bij opzet. Per 1 januari 2027 vervalt die zachte landing.
Wat betekent dat voor jou als zzp'er? Opdrachtgevers worden voorzichtiger. Lange opdrachten bij één klant, waarbij je werkt als een gewone werknemer (vaste uren, onder leiding van een manager, ingebed in het team), worden risicovoller voor de opdrachtgever. Signalen dat je echt zelfstandig werkt: meerdere opdrachtgevers, zelf bepalen hoe en wanneer je werkt, en zelf financieel risico dragen.
Fiscale voordelen nemen af. De zelfstandigenaftrek is in 2026 €1.200 en zakt volgens de plannen naar €900 in 2027. De startersaftrek zou in 2027 bijna helemaal verdwijnen en in 2028 worden afgeschaft. Die plannen moeten nog door de Tweede en Eerste Kamer.
Een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt eraan. Het wetsvoorstel voor de Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) ligt bij de Tweede Kamer. Een vaste startdatum is er nog niet. In de huidige plannen betaal je een percentage van je winst, met een maximum van ongeveer €171 per maand.
Route 1: Vast werk
Hoe je zoekt Je solliciteert op vacatures via vacaturesites, LinkedIn en werken-bij-pagina's, of je wordt benaderd door een recruiter. Volgens de Stand van Werven 2026 van Intelligence Group zijn LinkedIn (71%), de eigen werken-bij-website (65%) en referrals (61%) de kanalen die recruiters het meest gebruiken. Referrals, dus een aanbeveling via een medewerker, scoren het best op kwaliteit.
Wat je nodig hebt
- Een cv dat per vacature is afgestemd, met resultaten bovenaan (zie dit artikel).
- Een motivatie die begint bij het probleem van de werkgever (zie dit artikel).
- Geduld. Een selectieproces van sollicitatie tot contract duurt al snel vier tot acht weken, soms langer.
Wat je ervoor terugkrijgt Doorbetaling bij ziekte, vakantiegeld, pensioenopbouw via je werkgever, WW-rechten, opleidingsbudget en een team. Bij een hypotheek of huurwoning is een vast contract nog steeds de makkelijkste route.
Wanneer dit de beste route is
- Je wilt bouwen aan iets binnen één organisatie, en doorgroeien.
- Zekerheid weegt voor jou zwaarder dan maximale verdiensten.
- Je hebt geen zin in acquisitie, administratie en het regelen van je eigen verzekeringen en pensioen.
Route 2: Zzp
Hoe je zoekt Opdrachten vind je via je netwerk, via bemiddelaars en brokers, via platforms en via LinkedIn-posts van organisaties en recruiters. Een groot deel van de opdrachten wordt nooit als "vacature" gepubliceerd: het staat in een LinkedIn-post, op een inhuurplatform of op de werken-bij-pagina van een organisatie, vaak maar een paar dagen.
Het tempo ligt veel hoger dan bij vast werk. Een opdracht kan binnen een week rond zijn, en de eerste paar reacties maken de meeste kans.
Wat je nodig hebt
- Een opdrachtprofiel. Opdrachtgevers willen in één oogopslag zien: welk probleem los je op, in welke sector, met welk resultaat. Eén tot twee pagina's met drie tot vijf korte cases werkt beter dan een volledige loopbaan.
- Een helder tarief en beschikbaarheid. Vanaf wanneer, hoeveel uur per week, tegen welk tarief. Bemiddelaars filteren daar als eerste op.
- Snelheid. Zorg dat je profiel klaarstaat, zodat je dezelfde dag kunt reageren.
- Een buffer. Reken op periodes zonder opdracht. Drie tot zes maanden vaste lasten op de bank geeft rust.
Reken je uurtarief goed door €83 per uur klinkt als veel meer dan een salaris. Om eerlijk te vergelijken, reken je het door:
| Bedrag | |
|---|---|
| Uurtarief | €80 |
| Declarabele uren per jaar (realistisch, na vakantie, ziekte, acquisitie en administratie) | 1.300 |
| Omzet | €104.000 |
| Zakelijke kosten (laptop, software, opleiding, boekhouder, verzekeringen) | –€10.000 |
| AOV-premie (indicatie) | –€5.000 |
| Pensioenreservering (indicatie) | –€10.000 |
| Over voor belasting en inkomen | €79.000 |
Dit is een illustratie met ronde getallen. Jouw kosten, uren en verzekeringen bepalen de echte uitkomst.
Vergelijk dat met het totale pakket van een vaste baan (salaris plus vakantiegeld, pensioenbijdrage van de werkgever, eventuele dertiende maand en doorbetaling bij ziekte) en je ziet dat het verschil kleiner is dan het uurtarief doet vermoeden. Freelancen loont vooral als je tarief, je bezetting en je specialisme sterk zijn.
Wanneer dit de beste route is
- Je hebt een duidelijk specialisme waar organisaties tijdelijk extra kracht voor zoeken.
- Je hebt een netwerk dat je kan aanbevelen.
- Je vindt afwisseling belangrijker dan doorgroeien binnen één organisatie.
- Je kunt omgaan met onzekerheid, en je hebt een buffer.
De vergelijking in één tabel
| Vast | Zzp | |
|---|---|---|
| Waar je zoekt | Vacaturesites, LinkedIn, werken-bij-pagina's, recruiters | Netwerk, bemiddelaars, platforms, LinkedIn-posts |
| Wat je stuurt | Afgestemd cv + motivatie | Opdrachtprofiel + tarief + beschikbaarheid |
| Doorlooptijd | Weken tot maanden | Dagen tot weken |
| Zekerheid | Contract, WW, doorbetaling bij ziekte | Zelf regelen: buffer, AOV, pensioen |
| Verdienpotentieel | Salarisschaal, stapsgewijs | Hoger per uur, afhankelijk van bezetting |
| Regels om op te letten | Proeftijd, concurrentiebeding | Wet DBA, zelfstandigenaftrek, BAZ |
Kies, en ga er dan helemaal voor
Twijfel je? Stel jezelf drie vragen:
- Heb ik een specialisme dat een opdrachtgever binnen een week wil inhuren? Twijfel je, dan is vast vaak de snellere route naar werk.
- Kan ik drie maanden zonder inkomen? Lukt dat nog niet, bouw dan eerst een buffer op.
- Waar krijg ik energie van: bouwen binnen één team, of afwisseling?
Heb je gekozen, zet dan alles op die ene route. Een cv dat half sollicitatie en half opdrachtprofiel is, laat beide lezers twijfelen.
Hulp bij beide routes
Kies je voor vast? Met CVBaas maak je in een paar minuten een cv dat opvalt en per vacature is afgestemd.
Kies je voor zzp? Jobbie zoekt freelance- en interimopdrachten die diep verstopt zitten: in LinkedIn-posts en op de werken-bij-pagina's van honderden Nederlandse organisaties. Zo zie je ze voordat de rest ze ziet.
Bronnen
- CBS, Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026 (30 juli 2026)
- CBS, Voor het eerst in vier jaar meer werklozen dan vacatures (30 oktober 2025)
- ZZP Nederland, CBS ziet minder zzp'ers terwijl KvK juist groei meldt (31 juli 2026)
- Knab, Zzp'ers verdienen meer, maar zorgen over regelgeving verdubbelen (maart 2026)
- KNOV, Volledige handhaving Wet DBA uitgesteld (januari 2026)
- Rabobank, Schijnzelfstandigheid bij zzp'ers
- Freelance.nl, Dit was Prinsjesdag 2026 voor zzp'ers en opdrachtgevers
- Intelligence Group, Stand van Werven 2026, via RecruitmentTraining.pro